Fütürist Ne Demek? Ne İş Yapar ve Kurumda Ne Sağlar?

Fütürist, uzun vadeli belirsizlikleri sistematik yöntemlerle inceleyen ve kurumlara olası gelecekleri gösteren uzmandır. Gündelik dilde "geleceği tahmin eden kişi" olarak anlaşılır. Meslekte yapılan iş daha somuttur: fütürist birbirinden ayrışan birkaç olası geleceği haritalar ve bir kurumun bugünkü kararlarının hangi varsayımlara dayandığını görünür kılar.

Bu yazı, strateji günü, yönetim kurulu toplantısı ya da yıllık planlama oturumu için fütürist düşünen kurumsal ekipler için. Mesleğin ne yaptığını, kurumların fütüristi hangi anlarda davet ettiğini ve doğru ismi seçmek için sorulacak soruları anlatıyor.

Fütürist ne demek?

"Fütürist" kelimesi iki ayrı anlamda kullanılır. Birincisi, gelecek çalışmaları (futures studies) alanında çalışan profesyoneldir. İkincisi, 20. yüzyıl başındaki fütürizm sanat akımının mensubudur. Akımın kurucu metni olan Marinetti'nin manifestosu 20 Şubat 1909'da Paris'te Le Figaro gazetesinin ilk sayfasında yayımlandı.

Bu yazı birinci anlama odaklanıyor. Akımın tarihi, öncüleri ve sanata etkisi için Fütürizm felsefesi ve temel ilkeleri yazımıza bakabilirsiniz.

"Fütüristik" ise bir sıfattır: teknolojik, yenilikçi ya da geleceği çağrıştıran şeyler için kullanılır. Bir binanın fütüristik olması, onu tasarlayanın fütürist olduğu anlamına gelmez.

Bir fütürist ne iş yapar?

Fütüristin gündelik işi üç ana yöntem etrafında döner:

Yöntem	Ne yapılır?	Kuruma çıktısı
Senaryo planlama	Sektörün önümüzdeki 5-15 yılda alabileceği birkaç farklı biçim tanımlanır	Stratejinin hangi senaryoda zorlandığını gösteren bir test
Zayıf sinyal takibi (ufuk taraması)	Henüz ana akıma girmemiş küçük gelişmeler taranır: bir düzenleme taslağı, bir prototip, bir davranış değişikliği	Kurumu etkileyebilecek sinyallerin önceliklendirilmiş listesi
Trend analizi	Mevcut eğilimlerin hızı ve yönü incelenir, kalıcı olanla geçici olan ayrılır	Karar vericiler için sıralı bir trend haritası

Senaryo planlama, tek bir doğru senaryoyu bulmayı hedeflemez. Kazanç, stratejinin hangi koşulda zorlandığını önceden görmektir. Böylece kurum, o koşulun ilk işaretleri belirdiğinde ne yapacağını önceden konuşmuş olur.

Zayıf sinyal takibi, İngilizcede "horizon scanning" olarak geçer. Fütürist farklı alanlardan gelen küçük işaretleri gruplar ve hangilerinin kurumun işine dokunabileceğini işaretler.

Trend analizi, gündemdeki her yeniliği trend saymamayı gerektirir. Bir eğilimin kalıcı olup olmadığına, arkasında demografi, teknoloji ya da düzenleme gibi yapısal bir güç olup olmadığına bakılır.

Bazı fütüristler bunlara geriye dönük planlama (backcasting) yöntemini de ekler: önce istenen gelecek tanımlanır, sonra oraya ulaşmak için bugünden atılması gereken adımlar geriye doğru çıkarılır.

Kurumlar fütüristi ne zaman davet eder?

Fütürist davetinin sık görülen tetikleyicileri şunlar:

• Yeni bir 3-5 yıllık strateji döngüsü başlarken
• Sektöre yeni bir teknoloji ya da düzenleme girerken
• Yönetim kurulu belirsizlik karşısında ortak bir dil ararken
• Liderlik ekibi aynı veriye farklı yorumlarla bakarken

Bu anlarda sektörün iç alışkanlıklarına bağlı olmayan bir dış bakış, toplantıdaki tartışmanın düzeyini değiştirir. Masadaki soru "ne olacak?" olmaktan çıkar, "hangi durumda ne yaparız?" sorusu konuşulmaya başlar.

Örnek program: yönetim ekibi için gelecek günü

Aşağıdaki program, portföyümüzdeki iki ismin konuşmalarıyla oluşturulabilecek bir yönetim ekibi gününe örnektir:

Bölüm	İçerik	Süre
Sabah: ana konuşma	Bağımsız yönetim kurulu üyesi ve Fütüristler Derneği Başkanı Zeynep Yalım Uzun, "Geleceği Şekillendiren Gigatrend'ler" konuşmasında on yıllık dönüşümü tetikleyen güçleri yönetim kurulu masası açısından ele alıyor	45-60 dakika
Öğleden sonra: sektöre özel öngörü	Kültür stratejisti ve dijital dönüşüm danışmanı Dr. Behice Ece İlhan, "Gelecek Öngörüleri Serisi" ile sağlıktan otomotive farklı sektörlerin geleceğine bakıyor; ekip kendi sektörü için öngörü senaryolarını tartışıyor	2-3 saat
Kapanış	Ekip, senaryoların her biri için "ilk işaret ne olur, o gün ne yaparız?" sorusuna cevap yazar	30 dakika

Programın çıktısı bir senaryo seti ve her senaryo için izlenecek birkaç işarettir. Bu liste bir sonraki strateji toplantısının girdisi olur.

Dr. Behice Ece İlhan'ın Gelecek Öngörüleri Serisi'nden bir bölüm:

Gelecek Öngörüleri Serisi | Dr. Behice Ece İlhan (YouTube)

Doğru fütüristi seçmek için 5 soru

1. Yöntemini açıkça anlatabiliyor mu? Senaryo planlama, ufuk taraması ya da geriye dönük planlama gibi çalışma biçimini tarif edebilmeli.

2. Sektörünüzü tanıyor mu? Benzer bir sektörde yaptığı çalışmalar ya da konuştuğu etkinlikler sorulabilir.

3. Tek bir gelecek mi anlatıyor, olasılıklar mı? "Kesin gelecek" anlatan bir konuşma, yöntem açısından zayıflık işaretidir.

4. Konuşmadan sonra çıktı bırakıyor mu? Senaryo seti, çalışma kağıdı ya da Workshop çerçevesi gibi.

5. Dinleyiciye göre dilini ayarlıyor mu? Yönetim kurulu ile saha ekibi aynı dili kullanmaz.

Brief'te nelerin yer alması gerektiğini konuşmacı brief rehberimizde anlattık.

Keynote mı, Workshop mu?

Format	Ne sağlar?	Ne zaman seçilir?
Keynote	Geniş bir kitleye ortak bir bakış açısı kazandırır, gündemi açar	Yıllık toplantı, bayi buluşması, strateji gününün açılışı
Workshop	Küçük bir ekibin kendi sektörü için senaryo üretmesini sağlar	Yönetim ekibi, strateji birimi, 8-20 kişilik gruplar
İkisi birlikte	Sabah farkındalık, öğleden sonra karar çıktısı	Tam günlük strateji ya da gelecek günü

Workshop formatlarının hangi hedefe uyduğunu kurumsal workshop örnekleri yazımızda karşılaştırdık. Kısa Master Class formatındaki programlarımızı Master Class sitemizde inceleyebilirsiniz. Gelecek ve fütürizm alanındaki tüm isimler için gelecek ve fütürizm konuşmacıları sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu çeyrek atılacak 3 adım

• Önümüzdeki strateji toplantınızda kararların dayandığı üç varsayımı yazın.
• Bu varsayımların hangisinin değişmesi stratejiyi en çok zorlar, ekipçe sıralayın.
• Fütürist davet edecekseniz brief'e bu listeyi ekleyin; konuşma sizin varsayımlarınız üzerinden şekillensin.

Sıkça Sorulan Sorular

Fütürist ne demek?

Fütürist, uzun vadeli belirsizlikleri senaryo planlama, zayıf sinyal takibi ve trend analizi gibi sistematik yöntemlerle inceleyen ve kurumlara olası gelecekleri gösteren uzmandır. Kelime, 1909'da başlayan fütürizm sanat akımının mensupları için de kullanılır.

Fütürist ile fütürizm akımı arasındaki fark nedir?

Fütürizm, Marinetti'nin 1909 manifestosuyla başlayan bir sanat ve düşünce akımıdır. Bugün meslek olarak fütürist ise gelecek çalışmaları yapan profesyoneldir. Akımın mensupları da fütürist diye anılır, ama iki anlam birbirinden farklıdır.

Fütürist ile trend analisti arasındaki fark nedir?

Trend analisti mevcut eğilimlerin devamını inceler. Fütürist eğilimlerin kırılabileceği noktalara ve birbirinden ayrışan alternatif sonuçlara da bakar; çıktısı birkaç senaryodan oluşan bir settir.

Fütüristler yanılır mı?

Evet, ve bu yöntem açısından beklenen bir durumdur. Senaryo yaklaşımı tek bir tahmine bahis yapmaz; amaç farklı sonuçlara hazırlıklı olmak ve her senaryonun ilk işaretlerini önceden tanımlamaktır.

Küçük bir şirket fütüristten fayda sağlar mı?

Sağlar. Ölçek küçüldükçe Workshop formatı daha uygun hale gelir, çünkü karar veren ekip aynı odada toplanabilir ve senaryoları doğrudan kendi işine uygulayabilir.